Tôn Tẫn, Anh Hùng Kỳ Tài Khó Tìm Trong Thiên Hạ!

Tôn Tẫn là nhà chỉ huy quân sự, quân sư và triết gia tàn tật ở thế kỷ thứ 4 TCN. Ông là tác giả của “Binh pháp Tôn Tẫn”.

Tôn Tẫn. Ảnh: Ntd.tv

“Với những ai đã thực sự nắm vững binh pháp, kẻ thù của anh ta không có cách nào thoát khỏi cái chết”. Câu nói trên là của Tôn Tẫn, vị chỉ huy, quân sư và nhà lý luận quân sự của Trung Hoa cổ đại thời Chiến Quốc.

Từ khi còn nhỏ, Tôn Tẫn đã bộc lộ tài năng xuất chúng. Ông học binh pháp từ triết gia Trung Hoa, Quỷ Cốc Tử. Chuyện kể rằng, Tôn Tẫn có thể đọc thuộc lòng từng chữ một các chương trong “Binh pháp Tôn Tử”, một kinh điển khác của Trung Hoa. Do vậy, bạn đồng môn của Tôn Tẫn là Bàng Quyên ngấm ngầm ghen ghét ông.

Bàng Quyên trở thành tướng nước Ngụy phò tá Huệ Vương và thuyết phục Tôn Tẫn cùng tham gia. Sau đó, Bàng Quyên khép Tôn Tẫn vào tội gián điệp. Tôn Tẫn sau đó bị trừng phạt, phải chịu thích vào trán 4 chữ: “Tư thông ngoại quốc”. Tôn Tẫn còn bị chặt xương đầu gối, khiến ông tàn tật cả quãng đời còn lại.

Tạo hình Tôn Tẫn (phải), Bàng Quyên (trái) trên điện ảnh. Ảnh: Internet.
Tạo hình Tôn Tẫn (phải), Bàng Quyên (trái) trên điện ảnh. Ảnh: Internet.

Tôn Tẫn rốt cuộc đã trốn chạy thành công nhờ sự giúp sức của nước Tề. Sau đó, ông trở thành quân sư của Tề vương. Bằng thiên tài quân sự của mình, Tôn Tẫn đã đánh bại đồng môn cũ của mình là Bàng Quyên ở hai trận Quế Lăng và Mã Lăng nổi tiếng. Bàng Quyên tự vẫn sau khi trúng tên của quân Tề.

Người ta tin rằng Tôn Tẫn là tác giả của cuốn “Binh pháp Tôn Tẫn”, một tác phẩm kinh điển về lý luận và nghệ thuật quân sự của Trung Hoa cổ, phân biệt với “Binh pháp Tôn Tử”. Danh tính của hai nhân vật lịch sử cùng mang họ Tôn này đã làm đau đầu nhiều nhà sử học.

5
Các mảnh còn sót lại của “Binh pháp Tôn Tẫn”. Ảnh: Internet.

Vài tài liệu cho rằng Tôn Tẫn là cháu của Tôn Tử. Những nhà sử học khác cho rằng, hai người có lẽ chỉ là một. Theo cổ thư, nguyên bản của “Binh pháp Tôn Tẫn” gồm 89 chương và 4 quyển sơ đồ. Tất cả chúng đều bị thất lạc vào cuối thời Đông Hán.

Nhưng đến năm 1972, tức gần 2000 năm sau, các mảnh rời của “Binh pháp Tôn Tẫn” ghi chép trên thẻ tre đã được tìm thấy tại một khu vực khảo cổ tại núi Ngân Tước, một dãy núi bạc hùng vĩ ở tỉnh Sơn Đông.

Phát hiện này đã khẳng định rằng hai vị Tôn tiên sinh đều thực sự tồn tại trong lịch sử. Cả hai đều đã viết ra những cuốn binh thư riêng. Chép lại từ các thẻ tre được phục chế, tác phẩm của Tôn Tẫn gồm 3 phần.

Bàng Quyên trúng mai phục, chết ở Mã Lăng. Ảnh: Internet.
Bàng Quyên trúng mai phục, chết ở Mã Lăng. Ảnh: Internet.

Phần 1 bao gồm 16 chương, bắt đầu với việc bắt giữ Bàng Quyên và những mẩu đối thoại và các câu hỏi của Tề Vương. Các chương khác tập trung vào việc tuyển chọn binh lính, cách sử dụng địa hình, bát trận đồ, thương vong trong chiến đấu và cách khích lệ, giữ vững nhuệ khí binh sĩ…

Phần 2 của cuốn sách có thêm 15 chương nói về nhiều chủ đề khác nhau, ví như thành lập quân đội, chiến thuật tiêu diệt đơn vị địch và các sai lầm quân sự. Một vài chương thảo luận về các phẩm chất lý tưởng của người chỉ huy, các điểm yếu và sai lầm chết người của người chỉ huy. Trong khi đó, phần 3 của cuốn sách trình bày các tư liệu lịch sử khác.

Ngày nay, “Binh pháp Tôn Tẫn” là một trong những kinh điển chủ đạo về lý luận quân sự và binh pháp Trung Hoa cổ.

Video về quân sự gia Tôn Tẫn:

Quân sư Tôn Tẫn và diệu kế đua ngựa

Tôn Tẫn là vị quân sư nổi tiếng thời Chiến Quốc, tương truyền ông là cháu của Tôn Tử. Khi chạy trốn khỏi nước Ngụy và đến được nước Tề, nhiều người biết tiếng ông nhưng chưa ai được tận mắt chứng kiến tài của ông. Thế nhưng từ một cơ duyên về đua ngựa ông đã làm Tề Vương khâm phục và từ đó mọi việc đều nghe theo lời của ông. 

Sau khi Cầm Hoạt dùng kế “ve sầu thoát xác” cứu được Tôn Tẫn trốn khỏi nước Ngụy và chạy về nước Tề. Do được Mặc Tử tiến cử, lại biết Tôn Tẫn dùng kế giả điên để thoát thân, nên Tề Uy Vương rất kính nể Tôn Tẫn, định phong một chức quan to cho ông. Nhưng Tôn Tẫn từ chối, nói :

– Thần một là chưa có công lao gì nên không thể nhận bổng lộc, lại nữa, nếu Bàng Quyên biết được thần đã trốn về nước Tề, thì hắn tất sẽ gây sự. Vậy tạm thời để thần mai danh ẩn tích, chờ Đại vương có cơ hội dùng đến thần, thì thần sẽ góp sức với triều đình.

Đại tướng quân Điền Kỵ là người muốn biết tài năng của Tôn Tẫn, nên đứng ra nói :

– Xin mời Tôn tiên sinh tạm thời đến ở tại nhà tôi, để tôi được cơ hội sớm hôm học hỏi.

Thế là Tôn Tẫn được Điền Kỵ mời về phủ riêng làm thượng khách. Điền Kỵ là người chiêu hiền đãi sĩ, khiêm tốn cẩn thận. Bất cứ chuyện quốc gia đại sự hay chuyện trong gia đình, ông đều hỏi ý kiến Tôn Tẫn. Hai người gặp nhau lấy làm tương đắc, chỉ tiếc là gặp nhau quá muộn.

Lúc này tại đô thành của nước Tề đang thịnh hành trò chơi đua ngựa, Uy Vương muốn dùng trò chơi này để đề cao tinh thần thượng võ của nhân dân trong khắp cả nước. Bản thân nhà vua cũng tham gia. Mỗi lần đua ngựa nhà vua đặt tiền cá cược rất lớn, nên hấp dẫn văn võ bá quan ai cũng đến tham dự. Trong tàu ngựa của vua Uy Vương đều là ngựa tốt, ngựa giỏi. Điền Kỵ tham gia đua ngựa mấy lần, đều bị thất bại. Hôm nay ông lại thua đến một trăm lạng vàng cho nhà vua.

Tôn Tẫn biết chuyện liền an ủi Điền Kỵ:

– Xin tướng quân đừng buồn nữa, “biết người biết ta trăm trận không thua”. Đua ngựa cũng như đánh giặc, vậy lần sau có đua ngựa, thì tướng quân dẫn tôi theo để xem cho biết tình hình, rồi tôi sẽ có ý kiến góp cùng tướng quân.

Ít lâu sau, nhà vua lại tổ chức một cuộc đua ngựa tại giáo trường. Điền Kỵ dẫn Tôn Tẫn đi theo đến giáo trường để xem. Tôn Tẫn thấy ở đây cờ xí rợp trời, đủ màu sắc, ngựa hí vang rền, tiếng người nói chuyện ồn ào không ngớt. Sau khi cuộc đua bắt đầu, Tôn Tẫn mới hiểu cách đua ngựa được tổ chức ở đây. Ngựa đua được chia làm ba hạng, ngựa giỏi xếp hàng “thượng đẳng”, ngựa trung bình xếp hàng “trung đẳng”, ngựa dở xếp hàng “hạ đẳng”. Nếu trong ba trận đua mà thắng được hai, thì kể là thắng. Giữa ba hạng ngựa này tốc độ của nó cũng chênh lệch không bao xa. Do vậy nên mới có đội thắng đội bại. Tuy nhiên, ngựa trong cung của Uy Vương toàn là ngựa hay, ngựa tốt, nên một trận đua nào nhà vua cũng thắng cả. Lần đua này, Điền Kỵ cũng tiến hành như lần trước, và cuối cùng lại bị thua.

Sau khi Điền Kỵ về phủ riêng, Tôn Tẫn bèn nói với ông ta :

– Tôi đã nghĩ ra một phương pháp mới để đua ngựa. Lần sau tướng quân tham gia đua ngựa tôi bảo đảm tướng quân sẽ chuyển bại thành thắng.

Điền Kỵ nói:

– Nếu tiên sinh bảo đảm tôi có thể đắc thắng, thì tôi sẽ đi xin với Đại vương lần đua này đặt tiền cược lên đến một nghìn lượng vàng.

Tôn Tẫn trả lời một cách đầy tự tin :

– Tướng quân cứ khiêu chiến đi, nếu thua tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm.

Vậy theo bạn Tôn Tẫn phải dùng kế gì mới thắng cuộc đua ngựa này?

Điền Kỵ vội vàng đi yết kiến vua Uy Vương để khiêu chiến. Uy Vương nói:

– Khanh là bại tướng, vậy còn dám khiêu chiến sao ?

Điền Kỵ đáp :

– Lần này thần đã quyết tâm, nhất định đoạt được thắng lợi, đồng thời, sẽ đặt tiền cá cược lên đến nghìn lạng vàng.

Uy Vương nói :

– Tốt lắm! Nếu vậy ngày mai trẫm sẽ thắng được của khanh nghìn lạng vàng đấy !

Lại một cuộc đua ngựa nữa được tổ chức tại giáo trường. Bá tánh trong thành nghe tin nhà vua và Điền Kỵ đặt tiền cá cược rất cao, nên tất cả mọi người trong thành đều đua nhau tới giáo trường để xem.

Trước, khi khởi đầu trận đua ngựa, Điền Kỵ nói với Tôn Tẫn:

– Này huynh trưởng, có diệu kế gì hãy mau dạy cho đệ đi nào ! Lần này nếu thua thì tôi thê thảm lắm đấy!

Tôn Tẫn nói :

– Tất cả ngựa tốt đều ở trong cung vua nước Tề. Vậy, tướng quân chắc chắn khó đối địch nổi. Hôm nay, mình phải dùng kế để thủ thắng thôi.

Kế đó, Tôn Tần bèn kê miệng sát tai Điền Kỵ nói nhỏ một lúc lâu. Điền Kỵ gật đầu liên tiếp, và luôn luôn mỉm cười.

Sau ba hồi trống, ngựa thượng đẳng bắt đầu cuộc đua. Ngựa của vua Uy Vương vừa chạy thì đã vượt lên phía trước, bỏ ngựa của Điền Kỵ ở lại phía sau thật xa. Kết quả Điền Kỵ bị thua.

Sang trận thứ hai, đến lượt con ngựa trung đẳng đua. Ngựa của Điền Kỵ bất ngờ vọt lên thực nhanh, khán giả đua nhau hò reo nhiệt liệt :

– Nhanh lên Nhanh lên ! Cố vượt lên cho nhanh nào !

Kết quả, ngựa của Điền Kỵ đã thủ thắng.

Sang trận đua thứ ba, là trận đua giữa những con ngựa hạ đẳng. Ngựa Điền Kỵ một lần nữa lại thắng. Kết cục, Điền Kỵ đã thắng hai, thua một, như vậy là Điền Kỵ đã thắng, được một nghìn lạng vàng của vua Uy Vương.

Khán giả có mặt hò reo như sấm dậy, tiếng vỗ tay vang dội khắp nơi nơi, Uy Vương cảm thấy rất bất ngờ, bèn hỏi Điền Kỵ:

– Này Điền khanh, mấy lần đua ngựa trước khanh đều bại cả. Thế mà hôm nay bộ mặt trời mọc từ hướng Tây rồi hay sao ? Chả lẽ những con ngựa của khanh đều uống thuốc tiên, và đã trở thành ngựa thần cả rồi hay sao ?

Điền Kỵ đáp :

– Không, ngựa của thần vẫn là ngựa trong phàm trần, và mặt trời cũng không bao giờ mọc ở hướng Tây. Đây chẳng qua là diệu kế của Tôn Tẫn tiên sinh mà thôi.

Uy Vương nghe qua đôi mắt bừng sáng, hỏi :

– Đua ngựa chứ nào phải đánh giặc, vậy mà cũng có diệu kế sao ?

Điền Kỵ đáp :

– Những điều kỳ bí trong vấn đề này, xin mời Tôn tiên sinh giải thích vậy!

Uy Vương bèn gọi Tôn Tẫn đến hỏi. Tôn Tẫn đáp :

– Thần biết Đại vương rất thích đua ngựa, là vì muốn huấn luyện cho có nhiều ngựa hay để sau này dùng trong những cuộc chinh chiến. Trường đua ngựa chính là chiến trường. Chẳng những phải đấu dũng mà còn phải đấu trí nữa. Trong quân đội được chia làm trung, thượng, hạ ba thứ quân. Trong ngựa cũng được chia làm ba bậc, thượng, trung, hạ. Thần đã nói với Điền tướng quân : dùng ngựa hạ đẳng của mình để đua với ngựa thượng đẳng của Đại vương, rồi dùng ngựa thượng đẳng của mình để đua với ngựa trung đẳng của Đại vương, và lấy ngựa trung đẳng của mình để đua với ngựa hạ đẳng của Đại vương. Như vậy, lực lượng giữa hai đội ngựa có sự chuyển biến, nên bị thua một trận mà thắng được hai trận. Điều đó binh pháp gọi là: “Biết người biết ta, tránh chỗ mạnh mà đánh vào chỗ yếu, xuất kỳ bất ý đánh vào chỗ không phòng bị”.

– Tuyệt thay! Tuyệt thay! – Vua Uy Vương khen Tôn Tẫn liên tiếp – Chỉ qua việc này, cũng thấy được tiên sinh tuy là người túc trí đa mưu cao hơn người khác một bậc !

Từ đó Vua nước Tề dù có việc lớn hay việc nhỏ đều hỏi qua ý của Tôn Tẫn, và ông trở thành vị quân sư kiệt xuất trong lịch sử

Sưu tầm

Lấy nhu thắng cương (Tôn Tẫn – Bàng Quyên)

Tôn Tẫn và Bàng Quyên đều là học trò của Quỷ Cốc Tử. Sau khi học xong, Quỷ Cốc bèn tổ chức thi tốt nghiệp, đề thi là: Quỷ Cốc ngồi bên trong nhà, các học trò của ông dùng mọi cách để mời ông ra ngoài, ai làm được thì đậu.

Bàng Quyên thi trước, ông lấy lý do phong cảnh bên ngoài rất đẹp dẫn dụ sư phụ ra ngoài để thưởng thức, thế nhưng Quỷ Cốc vẫn ngồi bất động. Bàng Quyên bày tỏ ý của mình, nếu như mời mà sư phụ vẫn bất động, thì ông ta sẽ phóng hoả đốt nhà, cuối cùng thầy cũng phải ra thôi.

Quỷ Cốc bèn đáp rằng: “Mời như vậy không được, trong khi ngươi còn chưa châm lửa thì ta đã ra mặt ngăn chặn việc làm của ngươi rồi.” Bàng Quyên đành phải ra khỏi trường thi.

Đến lượt Tôn Tẫn, ông trình bày phương cách của mình với thầy: “Cách thi này đối với Bàng Quyên thì không công bằng, bởi vì anh ấy thi trước, nhờ đó mà tôi có thời gian để học hỏi và suy nghĩ. Để cho công bằng, tốt hơn là xin thầy cho đổi đề thi, xin sư phụ ra ngoài, từ đó đệ tử xin tìm cách để mời thầy trở lại vào phòng.” Quỷ Cốc nghe vậy thấy cũng có lý, bèn nói: “Được thôi! ta sẽ ra khỏi phòng để con mời ta vào trở lại, cũng thế thôi.”

Khi Quỷ Cốc Tử vừa ra khỏi nhà, Tôn Tẫn liền cười mà nói rằng;” Thưa sư phụ, đề thi của thầy con đã giải rồi. Thầy đã được con mời ra khỏi phòng rồi nhé.”

Người có trí tuệ dùng cách thức mềm dẻo để hoàn thành công việc, mềm dẻo thì thắng cứng mạnh, đấu trí cao minh hơn nhiều so với đấu lực.

“Nhu” là khái niệm chủ yếu trong sách của “Lão Tử”. Tư tưởng cơ bản của ông chính là “nhu nhược thắng cương cường”, vậy “nhu nhược” làm thế nào có thể thắng “cương cường”? Bởi vì nhu chẳng qua chỉ là một hình thức biểu hiện, sức mạnh thật sự của nó thì được ẩn giấu ở mặt sau. Ví như hiện tượng một dòng nước nhỏ chảy lâu ngày có thể mài mòn được cả một hòn đá. Lại ví như chuyện anh hùng nhụt chí, nhi nữ thường tình, đã là người đàn ông mạnh mẽ cũng có khi bị cái tình mềm yếu làm tan rã như nước.

Cho nên nhất thiết không được xem thường “nhu”, bởi vì có những việc “cứng lại gặp cứng” thì không phải là biện pháp tốt. Phương thức lấy nhu khắc cương thường mang lại hiệu quả hơn.

Lê Văn Tư, tổng hợp

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *